Sprekers

Hieronder vindt u de gezamenlijke sprekerspool van Refo500 en de Protestantse Kerk in Nederland. Voor het maken van een afspraak kunt u de sprekers direct benaderen via e-mail.

  


Corine Kistemaker en Tom Draisma

Corine Kistemaker en Tom Draisma zijn verhalenvertellers met verhalen over ‘De vrouw van Luther’, en andere verhalen die passen bij ‘500 jaar reformatie’.

Onderwerpen

– De vrouw van Luther: Katharina von Bora;
– Protestant en katholiek vanuit Indonesië en de polder;
– ‘Zij, die zich verzetten’: Moded, Dietrich Bonhoeffer, Kaj Munk, Beyers Naudée, Desmond Tutu;
– Keuze uit 350 verhalen van over de wereld;
– U kunt zelf ook onderwerpen en programma’s aanreiken die het onderwerp zijn van de verhalen.

Contact

Flyer


Frits de Ruyter de Wildt

Frits de Ruyter de Wildt is de 12e generatie directe nazaat van Nederlands grootste admiraal Michiel de Ruyter en voorzitter van de stichting ‘Michiel de Ruyter’

Thema’s

– Anekdotische levensloop Michiel de Ruyter
– Michiel de Ruyter en de Gouden Eeuw
– Hoezo Crisis? We zitten in een Nieuwe Gouden Eeuw
– Michiel de Ruyter afgebeeld: De meest geportretteerde persoon van de 17e eeuw.
– Thema’s naar keuze. Bijvoorbeeld: samenwerken, communicatie of HR in de 17e eeuw.
– Op aanvraag nadruk op: zeilvaart, gezondheidszorg, krijgskunde op zee.

Contact


Vereniging KERK en VREDE

Leden van de vereniging Kerk en Vrede, in het bijzonder van de Theologische Werkgroep, zijn beschikbaar om spreekbeurten te verzorgen over onderwerpen uit de traditie van Kerk en Vrede in relatie tot de theologie van de Reformatie. Precieze onderwerpen kunnen in overleg worden vastgesteld. Het secretariaat van Kerk en Vrede zorgt ervoor dat uw mail bij de juiste persoon terecht komt.

Vereniging KERK en VREDE
bezoekadres:
Joseph Haydnlaan 2a 3533 AE Utrecht
tel: 030 – 231 66 66
e-mail: secretariaat@kerkenvrede.nl
informatie: www.kerkenvrede.nl


Dr. Karel Blei

Dr. Karel Blei is de vroegere secretaris-generaal van de Nederlands Hervormde Kerk

Thema’s

– 500 jaar Reformatie: reden voor feest? Over de licht- en schaduwzijden van het protestantisme;
– Een/de paus als kerkleider: voor protestanten aanvaardbaar?
– Oecumene: met welk doel?

Contact


Ingeborg Kriegsman

Ingeborg Kriegsman is schrijver en fotograaf

Thema’s

– Johannes Hus

Contact

Website


Govert-Jan Bach

Govert Jan Bach is theoloog, pastoraal psycholoog en specialist in het leven en werk van Johann Sebastian Bach. Hij is tevens schrijver van enkele succesvolle luisterboeken.

Thema’s

– Luther en Bach

Contact


Dr. Arjan Plaisier

Dr. Arjan Plaisier is de voormalige scriba van de synode van de Protestantse Kerk in Nederland.


Ds. Koos Sluiter

Ds. Koos Sluiter is predikant in de Protestantse Kerk in Nederland en gespecialiseerd in de verhouding tussen geloof en kunst,

Thema’s

– ‘Geen Luther zonder Cranach‘: Lucas Cranach sr. en jr. nemen een unieke plaats in bij de beeldvorming van persoon en werk van Luther. In hun werk stileren ze zijn persoon en geven ze een theologische verbeelding van zijn leer.

Website

Contact


Dr. Ton van Eijk

Dr. A.H.C. (Ton) van Eijk is voormalig docent systematische theologie aan de Katholieke Theologische Universiteit Utrecht en oud-voorzitter van de Raad van Kerken in Nederland.

Thema’s

Als uitgangspunt voor een lezing neemt dr. Van Eijk een artikel dat hij een jaar of tien geleden heb gepubliceerd in Kerk en Theologie onder de titel ‘Het protestantisme moet blijven’. Daar zal een protestant niet van staan te kijken, maar dat een (rooms-)katholiek het zegt maakt het interessant.

Contact


Bernard Bos

Bernard Bos is voormalig docent beeldende vakken en culturele vorming

Thema’s

– Een avond met Luther, aan de hand van Bos’ getekend boek: De geur van braadworst (over het leven van Maarten Luther). Hoe dicht kun je bij het leven van de reformator komen? Door tekst en beeld probeert hij authentieke situaties weer te geven uit Luthers tijd.

– Moderne Devotie: Bos verzorgt ook presentaties over de Moderne Devotie, met name rond het voormalig klooster St.Hiëronymus te Hulsbergen (Wapenveld) Dit in het kader van de huidige opleving van de Postmoderne Devotie.

Contact

Website


Dr. Dick Akerboom

Dr. Dick Akerboom was van 1981 tot 2006 universitair docent patristiek en geschiedenis van de theologie aan de Faculteit Geesteswetenschappen van de Universiteit van Tilburg.

Thema’s

Dr. Akerboom is gespecialiseerd in de veranderingsprocessen op de overgang van laat-middeleeuwse theologie en de theologie van de Reformatie, met name maar niet uitsluitend de Lutherse Reformatie. Zijn proefschrift handelt over de strijd tussen Erasmus en Luther over de vrije resp. onvrije wil van de mens.

Maar ook aspecten van veranderingen in het leven van late middeleeuwers en van reformatorische christenen heeft hij bestudeerd en over gepubliceerd (liturgie en kerkmuziek, beeldenstorm en nieuwe beeldtaal, celibaat en huwelijk, de eerste martelaren van de Reformatie [1523] en de reacties daarop, enz).

Verder heeft hij zich bezig gehouden met de zgn. katholieke hervorming en het Concilie van Trente en met de Luthers-Rooms-Katholieke dialooggesprekken en heeft hij zich grondig verdiept in de discussies rond “Luther en de Joden”.

Contact


Fam. J. Kieviet

Fam. J. Kieviet verzorgt beeldpresentaties over kerkhistorische personen voor jong en oud

Thema’s

Historische personen, zoals:

– Johannes Hus
– Maarten Luther
– Ulrich Zwingli
– Johannes Calvijn
– John Bunyan
– Charles Haddon Spurgeon

Zie ook de folder

Website

Contact


Sieth Delhaas

Drs. Sieth Delhaas is cultuurhistorica en freelance journaliste.

Thema’s

Website

Contact


Dr. Klaas Zwanepol

Dr. Klaas Zwanepol is emeritus hoogleraar Lutherana aan de Protestantse Theologische Universiteit.

Thema’s

• Waarvoor staat de lutherse traditie?
• Over de christelijke vrijheid.
• Luthers herontdekking van de dynamiek van het Woord.
• Waarom draait het in de protestantse avondmaalsdiscussie?
• Rechtvaardigen de 95 stellingen een breuk binnen de christenheid?
• Oecumene onder de vlag van de Augsburgse Confessie?
• Luther: ondersteboven en achterstevoren over God denken.

Website

Contact


Drs. Els Kloek

Drs. Els Kloek is zelfstandig historica en initiator en co-auteur van het boek en het project 1001 vrouwen.

Thema’s

– ‘1001 vrouwen’, met speciale aandacht voor het aandeel van vrouwen in de geschiedenis van kerk en godsdienst in Nederland.

Contact


Mgr. Gerard J.N. de Korte

Mgr. Gerard J.N. de Korte is bisschop van het bisdom s-Hertogenbosch.

Thema’s

Toekomst van de Kerk
Toekomst van de oecumene
Verhouding Rome-Reformatie

Contact


Dr. Sake Stoppels

Dr. Sake Stoppels is Universitair docent Praktische Theologie (specialisaties: kerkopbouw en diaconiek) aan de Vrije Universiteit Amsterdam.

Contact


Drs. Joanne Seldenrath

Drs. Joanne Seldenrath is theologe en bureauredacteur en werkt vanuit haar eigen bedrijf S+Taal als ZZP’er voor organisaties op het gebied van levensbeschouwing en vrouwenbeweging.

Thema’s

– stichtelijke poëzie en kerkliederen van vrouwelijke dichteressen uit de achttiende eeuw
– de ontwikkelingen van de achttiende eeuw (fysicotheologie, verlichting, piëtisme en zendingsgenootschappen)

Contact


Ds. Gerrit de Fijter

Ds. Gerrit de Fijter is emeritus-predikant in de Protestantse Kerk in Nederland en oud-preses van de synode van de PKN.

Contact


Dr. Peter A. Verbaan

Dr. Peter A. Verbaan is predikant van de PKN-gemeente Oude Kerk te Ermelo en promoveerde in 2011 op het geweten bij Luther, Calvijn en in de rooms-katholieke traditie.

Thema’s

– Luther en Bach
– Het geweten: toen en nu

Contact


Dr. Heleen E. Zorgdrager

Dr. Heleen E. Zorgdrager is hoogleraar Systematische Theologie, met bijzondere opdracht voor Gender Studies aan de Protestants Theologische Universiteit in Amsterdam

Thema’s

  • De geest van Luther in 1983/84: Protestanten als protestbeweging in de DDR (vanuit mijn ervaringen als student in het Wittenberger Predigerseminar, in het voormalig Augustijner klooster, in dat jaar)
  • Luther over huwelijk, seksualiteit, mannelijkheid, vrouwelijkheid

Contact


Dr. Wim Dekker

Dr. Wim Dekker is emeritus-predikant in de Protestantse Kerk in Nederland en was werkzaam bij de IZB.

Thema’s

– Luther en de vrijheid van een christen.
– Geloof en gehoorzaamheid in de Heidelbergse Catechismus en bij Bonhoeffer.
– ‘Laat de dode Luther met rust’: Bonhoeffer’s preek op Hervormingsdag 1932.
– ‘Hervorm, herschep ook ons geslacht’: Kerk zijn in de eenentwintigste eeuw.

Contact


Dr. Mirjam G.K. van Veen

Dr. Mirjam G.K. van Veen is hoogleraar kerkgeschiedenis aan de Vrije Universiteit Amsterdam

Thema’s

Onderwerpen zijn mogelijk op het gebied van de protestantse vrijdenkers, protestantse vluchtelingen, en op het gebied van de luthers-gereformeerde polemiek.

Contact


Drs. Lydia Vroegindeweij

Drs. Lydia Vroegindeweij is theologe en partner bij Uitgeversacademie BV.

Thema’s

– Luther en troost bij sterven

Contact


Dr. Herman Speelman

Dr. Herman Speelman is lid van de vakgroep Early Modern Reformed Theology van de Theologische Universiteit Kampen en assistant-docent Oecumenica aan het Grootseminarie Bovendonk.

Onderzoeksterreinen en onderwerpen

  1. Het eerste Reformatiejubileum in 1527: Hoe de kerk overleefde onder leiding van Luther en Melanchthon
  2. Melanchthon en Calvijn over een nieuwe protestantse boete en avondmaal spiritualiteit
  3. Eucharistische vroomheid in late middeleeuwen en de vroegmoderne tijd
  4. Biechten bij Calvijn: Over het geheim van heilig communiceren
  5. Calvijn en tucht: een zoektocht naar een nieuwe vorm van kerkzijn en christelijk leven
  6. Calvijn en de eucharistie
  7. Wekelijks communiceren: Calvijns motieven voor een frequente avondmaalsviering
  8. Godsdienstige pluraliteit in de jaren zestig van de 16e eeuw

Het gaat om de volgende kernwoorden: Luther, Melanchthon, Calvijn, Chandieu, boete, biecht, getijden, liturgie, spiritualiteit, mystiek, eucharistie, het ontstaan van kerkelijke pluraliteit enz.

Contact


Drs. Jan Greven

Drs. Jan Greven is theoloog en was hoofdredacteur van het dagblad Trouw

Thema

Hoe kijken we anno 2017 terug op 1517?

Contact


Dr. Hans Snoek

Dr. Hans Snoek is docent aan de Christelijke Hogeschool Windesheim en onderzoeker aan de VU.

Thema’s

– ‘Veranderend geloof van protestanten’

Contact


Mgr. Joris A.O.L. Vercammen

Mgr. Joris A.O.L. Vercammen is de oud-katholieke Aartsbisschop van Utrecht.

Contact


Drs. Geert van Dartel

Drs. Geert van Dartel is secretaris van de Katholieke Vereniging voor Oecumene met standplaats ‘s-Hertogenbosch.

Thema’s

– ‘Van Conflict naar Gemeenschap – De Reformatie oecumenische herdenken.’

Contact


Eddy Seesing

Eddy Seesing is initiator en fotograaf van het project Religie Nu – Spiritualiteit in Nederland.

Thema’s

– Religies en beeldvorming: hoe media onze beeldvorming over verschillende religies beïnvloeden. Het project Religie nu heeft dit beeld willen nuanceren.

Contact


Dr. drs. Jurjen Zeilstra

Dr. drs. Jurjen Zeilstra is theoloog en historicus. Hij is predikant in Hilversum, Protestantse wijkgemeente Regenboogkerk

Thema’s

– De Reformatie in de context van de 16e eeuw en die van nu (mentaliteiten in verandering)

Contact


Dr. Cees van der Kooi

Dr. Cees van der Kooi is hoogleraar westerse systematische theologie aan de Vrije Universiteit te Amsterdam en directeur van het CERT.

Contact


Dr. Tjaard Barnard

Dr. Tjaard Barnard is predikant van de Remonstrantse Gemeente Rotterdam en rector en docent aan het Remonstrants Seminarium.

Contact


Dr. Martien Brinkman

Dr. Martien Brinkman is emeritus hoogleraar oecumenische/interculturele theologie aan de VU. Vanaf 2005 tot 2015 was hij directeur van het International Reformed Theological Institute (IRTI). Hij is tevens auteur van de bundel ‘A Reformed Voice in the Ecumenical Discussion’ (Studies in Reformed Theology, vol. 31), Leiden 2016.

Thema’s

– de verhouding kerk-staat en kerk-koninkrijk
– de gereformeerde benadering van levensheiliging

Contact


Ds. Kick Bras

Ds. Kick Bras is emeritus predikant van de Protestantse Kerk in Nederland en als onderzoeker gelieerd aan het Titus Brandsma Instituut te Nijmegen.

Thema’s

1. Protestantse spiritualiteit
2. De invloed van mystiek op de reformatoren
3. Luther en meditatie

Contact


Dr. Andreas Wöhle

Dr. Andreas Wöhle is predikant van de Evangelisch-Lutherse Gemeente Amsterdam.

Thema’s

– “Lutheranen, wat zijn dat eigenlijk voor beestjes” (licht gehouden overzicht over Luther en Lutheranen in NL en wereldwijd)
– Luther en de wet
– Luther en het Jodendom
– Katharina van Bora – de ‘Lutherin’
– Een Lutherse kijk op spiritualisme
– De Lutherse Wereldfederatie
– Symfonische oecumene – een Luthers perspectief

Contact


Dr. Erik A. de Boer

Dr. Erik A. de Boer is hoogleraar Kerkgeschiedenis aan de Theologische Universiteit van de Gereformeerde Kerken in Nederland.

Contact


Piet Hogendoorn

Piet Hogendoorn was docent geschiedenis en  maatschappijwetenschappen.

De titel van zijn aansprekende powerpointpresentatie is:

Katharina von Bora (1499-1552), de vrouw naast Luther

 

Contact


Drs. Christa Boerke

Drs. Christa Boerke is docent kerkgeschiedenis aan de Theologische Universiteit te Apeldoorn.

1. Reformatie en rolmodel: vrouwen in de 16e eeuw
2. Vrouwen rond Calvijn
3. Katharina van Bora, Luthers echtgenote
4. Erasmus, christen-humanist tussen twee vuren
5. Luther en de vrijheid van een christen

Klik hier om contact op te nemen met drs. Christa Boerke.

tua.nl


Peter Siebe

Peter Siebe is kerkhistoricus, journalist en duurzaamheidscoach. Hij maakte tot februari 2016 als EO-radioverslaggever reportages over inspirerende gelovigen als Augustinus, Dietrich Bonhoeffer en Søren Kierkegaard.

Thema’s

1. Moderne Devotie: Geert Grote, de meest originele en actuele kerkvernieuwer van Nederlandse bodem en voorloper van Luther. Waarin een klein land groot kan zijn.

2. Moderne Devotie: Thomas à Kempis en zijn wereldwijde bestseller ‘Navolging van Christus’, eeuwenlang het meest gelezen boek na de Bijbel. Via Kierkegaard en Bonhoeffer inspireert hij tot op heden.

3. Gereformeerden tussen verdwijning en verstarring: de lessen van dramatische scheuringen in de 19e en 20e eeuw.

Contactgegevens

E petersiebe@ziggo.nl
Twitter @petersiebe
T 06-20424699


Dr. Jan Dirk Wassenaar

Dr. Jan Dirk Wassenaar is predikant bij de Protestantse Kerk Nederland te Hellendoorn.

Calvijn, calvinisme en vreemdelingschap

Contact


Dr. G. den Hartogh

Dr. G. den Hartogh is predikant van de PKN wijkgemeente ‘De Ark’ Krimpen aan den IJssel en heeft in de periode 1996-1999 onderzoek gedaan naar en is gepromoveerd op het onderwerp ‘Providentia Dei’ (voorzienigheid Gods).

1. Voorzienigheid en wil van God: over de geschiedenis van een leerstuk

Generaties protestanten zijn groot geworden met de overbekende woorden uit de Heidelbergse Catechismus, nl. dat ons niets bij geval maar alles door de vaderlijke hand van God toekomt. Hiervoor baseert de schrijver van de HC zich o.a. op Matth. 10: 28. De vraag is echter in hoeverre dat schriftberoep terecht is. Hierover zijn boeiende dingen te zeggen.

2. De actualiteit van de belijdenisgeschriften

Heidelbergse Catechismus, Nederlandse Geloofsbelijdenis en Dordtse Leerregels: in hoeverre hebben deze geschriften uit de 16e en 17e eeuw ons heden ten dage nog iets te zeggen?

3. Ik geloof: karakter en zin van de drie geloofsbelijdenissen

De Apostolische Geloofsbelijdenis, de Geloofsbelijdenis van Nicaea-Constantinopel en de Geloofsbelijdenis van Athanasius: de eerste twee bekend, de derde nauwelijks. De vraag is: Op welke manier hebben deze geschriften uit de beginperiode van de christelijke Kerk voor de (post)-moderne mens nog betekenis?

4. ‘Nedergedaald ter helle’: over een vreemde invoeging

Een van de meest opzienbarende ingrepen in de Apostolische Geloofsbelijdenis werd in de 4e eeuw gedaan. Op een verder tamelijk onbekend gebleven synode die in 355 plaatsvond in het stadje Sirmium werden de drie woordjes toegevoegd die sindsdien nooit meer uit het Apostolicum verdwenen zijn. Waarom dit gebeurd is, is tot op de dag van vandaag niet duidelijk. Maar dat er veel over te zeggen valt, spreekt voor zich!

5. Onderwerpen in overleg

Met name op het gebied van kerkhistorisch en/of theologiehistorisch terrein is het ook mogelijk om in overleg onderwerpen vast te stellen.

Contact


Tanja Kootte

Drs. Tanja Kootte is J.G. van Oord Jzn. conservator voor het protestantisme van het Museum Catharijneconvent te Utrecht.

1. Het beeld van Luther in de kunst van de Lage Landen.

2. Bijbelschilderkunst in de Gouden Eeuw

3. Bijbelse vrouwen in de kunst

 

Contact


Hendro Munsterman

Hendro Munsterman is katholiek theoloog (1972) en werkzaam aan de Université Catholique de Lyon (Katholieke Universiteit van Lyon), waar hij dogmatische theologie doceert en directeur is van een pastoraal-theologisch centrum. Munsterman is tevens lid van de Société Française d’Etudes Mariales en van de werkgroep Katholieke Vereniging voor Oecumene Athanasius en Willibrord.

1. De reformatoren en Maria

Hoewel de plaats van Maria in het christelijk geloof nooit de aanleiding is geweest voor een kerkelijk schisma, behoort het kerkelijk en theologisch denken over Maria tegenwoordig ongetwijfeld tot de grootste bestaande oecumenische problemen. Vijf eeuwen na het begin van de Reformatie is het interessant te herontdekken welke plaats de moeder van Christus in het denken en gelovig leven van de reformatoren Luther, Calvijn en Zwingli innam. Na de vraag beantwoord te hebben hoe dit zich verhield tot het mariaal en mariologisch denken van de rooms-katholieke traditie aan het eind van de middeleeuwen, stellen we ons de vraag in hoeverre hun denken voor ons, protestanten en katholieken van de 21e eeuw, richtingwijzend kan zijn.

2. Maria in de oecumenische dialoog

Nadat vrijwel alle oecumenische problemen in de officiële en officieuze oecumenische dialooggesprekken de revue waren gepasseerd, kwam vanaf de jaren 1990 eindelijk ook de plaats van Maria, de moeder van Christus, aan de orde. Maria was nooit de oorzaak van een kerkelijk schisma, en tegelijkertijd wordt zij terecht gezien als één van de moeilijkste problemen binnen de oecumenische dialoog.

Waarom verschillen protestanten en katholieken zo sterk in hun denken over Maria? Zijn deze verschillen overbrugbaar? Hoe kunnen de recente oecumenische documenten over de ‘moeder van de Heer’ ons helpen haar haar juiste plaats in kerkelijk leven en theologie (terug) te geven?

3. De veranderende katholieke kijk op Luther

In de afgelopen decennia is de wijze waarop katholieke historici en theologen naar Luther kijken aanmerkelijk veranderd. Allereerst is er aan de rooms-katholieke kant bereidheid gegroeid om de eigen fouten te erkennen en de terechte roep om hervormingen in de 16e eeuw te waarderen. Tegelijkertijd hebben we – samen met de protestantse collega’s – geleerd om Luther niet alleen als breuk met de katholieke middeleeuwse traditie te zien, maar ook – en misschien wel vooral – binnen deze traditie, daarop verderbouwend, met eigen inzichten en nieuwe perspectieven.
Zo kan het komen dat kardinaal Willebrands namens de RK-Kerk Luther “een gezamenlijke vader in het geloof” noemt, en paus Benedictus XVI zegt dat “de vraag van Luther ons aller vraag moet worden”. Kan er sprake zijn van een “rehabilitatie” van de reformator uit Wittemberg?”

Klik hier om contact op te nemen met Hendro Munsterman.

oecumene.nl


Dr. Arnold Huijgen

Arnold Huijgen is universitair hoofddocent systematische theologie aan de Theologische Universiteit Apeldoorn.

De flexibele Calvijn

Je weet wat je wilt en bent tegelijk flexibel. Die combinatie van beide eigenschappen waarderen veel mensen tegenwoordig. Maar hoe vind je het evenwicht? Hoe zorg je ervoor dat je stevig in je schoenen staat maar tegelijk niet star wordt? Hoe kun je flexibel zijn zonder met alle winden mee te waaien? Dat kan soms knap lastig zijn. Arnold Huijgen gaat na hoe Johannes Calvijn daarmee omging. Als iemand de naam heeft niet flexibel, ja zelfs star te zijn, dan is Calvijn dat wel. Toch vinden we in Calvijns denken ook flexibiliteit, bijvoorbeeld in zijn opvattingen dat God zich aan het begripsniveau van mensen aanpast. In deze lezing onderzoekt Arnold Huijgen in hoeverre flexibiliteit bij Calvijn voorkomt en hoe dat kan helpen bij vragen die er op mensen vandaag afkomen.

Klik hier om contact op te nemen met Arnold Huijgen.

tua.nl


Sabine Hiebsch

Dr. Sabine Hiebsch is onderzoeker op de W.J. Kooiman-J.P. Boendermaker Lutheronderzoeksplaats aan de Vrije Universiteit te Amsterdam. Klik hier voor meer informatie over de Lutheronderzoeksplaats en hier voor meer informatie over dr. Sabine Hiebsch.

Dr. Hiebsch houdt lezingen over Martin Luther en zijn theologie en de doorwerking daarvan in de Nederlanden.  Afspraken over onderwerpen kunnen in overleg worden gemaakt. Enkele voorbeelden van lezingen zijn:

1. Martin Luther en de Bijbel

2. Martin Luther en de heiligen

3. Luthers visie op vrouwen: enkele kanttekeningen

4. Luther en Calvijn: samen-op-weg?

5. De betekenis van de lutherse theologie binnen de Protestantse Kerk in Nederland

6. Wat u beslist over Luther moet weten

7. Martin Luther en Philipp Melanchthon: collega’s? vrienden? tegenpolen?

Contact


Dr. W. Verboom

Dr. W. Verboom is emeritus hoogleraar in de Geschiedenis van het Gereformeerd Protestantisme.

De Heidelbergse Catechismus

Dr. Verboom verzorgt lezingen die te maken hebben met de Heidelbergse Catechismus, het belijdenisgeschrift dat in het jaar 2013 zijn 450-jarige jubileum viert. Inhouden uit zijn lezingen zijn: historische informatie over de Heidelbergse Catechismus; de Heidelbergse Catechismus als leerboek; de Heidelbergse Catechismus als specimen van gereformeerd belijden; de theologie van de Heidelbergse Catechismus. Deze lezingen zijn bedoeld voor kerkelijke en theologische belangstellenden.

Klik hier om contact op te nemen met dr. W. Verboom.


Ds. P. de Vries

Ds. P. de Vries is docent bijbelse theologie en hermeneutiek aan de Vrije Universiteit te Amsterdam vanwege het Hersteld Hervormd Seminarium. Daarnaast is hij parttime predikant van de Hersteld Hervormde Gemeente te Boven-Hardinxveld.

De rechtvaardiging door het geloof: een theologische en exegetische analyse

De spits van de lezing is de exegetische houdbaarheid van de reformatorische visie op de rechtvaardiging tegenover het zogenaamde nieuwe perspectief erop. De zienswijze van Augustinus en van de reformatie worden ontvouwd. Vervolgens wordt een beschrijving gegeven van het nieuwe perspectief en met argumenten aangetoond dat het nieuwe perspectief wel waarheidselementen bevat, maar belangrijke momenten laat liggen. Deze momenten zijn niet alleen strikt theologisch, maar ook pastoraal van groot belang.

Contact


Henk Folmer

Henk Folmer heeft jarenlang een intensieve literatuurstudie gedaan naar zowel de maatschappelijke ontwikkelingen die het proces van reformeren in de 16e eeuw hebben versterkt, alsook naar de wederzijdse beïnvloeding van Reformatie en maatschappij in de periode van eind 16e eeuw tot en met de 20e eeuw.

De Reformatie, toen en nu

In de lezing komen aan bod de verschillende factoren die het proces van reformeren in de 16e eeuw hebben versterkt: kerkelijke , politieke, economische, sociale, culturele, historische, militaire, zakelijke factoren, machtsfactoren etc. Verder komt aan de orde welke maatschappelijke belangengroepen, naast de calvinisten, er belang bij hadden dat de macht van de roomse kerk wegviel. En tenslotte: welke invloed had de Reformatie na 1581 op genoemde maatschappelijke factoren en ontwikkelingen? En wat zijn de consequenties voor hiervan voor vandaag?

Klik hier om contact op te nemen met Henk Folmer.


Simon Kadijk

Simon Kadijk heeft theologie gestudeerd in Kampen (PKN) en in Apeldoorn (TUA) en is thans directeur van Donatus Verzekeringen, dé kerken- en monumentenverzekeraar in Nederland.

1. Bijbelvertalen is keuzes maken

Bijbel en taal hebben veel met elkaar te maken. Dat was al zo in de tijd van de Reformatie. Velen, waaronder de Israëlische linquïste Hanna Haustein, hebben ontdekt dat de Reformatie en Bijbelvertalingen grote invloed hebben uitgeoefend op het ontstaan van moderne talen. Hoe zit dat met de Bijbelvertalingen die wij tegenwoordig gebruiken? Hoe beoordeel je of een Bijbelvertaling goed is? Hoe komt het dat woorden van betekenis veranderen? Waarom gebruikt de NBV toch moeilijke woorden? Waarom is het onderscheid tussen tekstkenmerken en taalkenmerken van een taal belangrijk? Waarom kun je niet letterlijk vertalen? Op deze vragen hoopt Simon Kadijk samen met u een antwoord te vinden.

2. De betekenis van de Bijbel

Klik hier om contact op te nemen met Simon Kadijk.

Donatus.png


Dr. J. Kronenburg

Dr. J. Kronenburg is emeritus predikant van de Nederlands Hervormde Kerk, gepromoveerd op een dissertatie over het bisschopsambt in een reformatorische Kerk, jarenlang adviserend bestuurslid van de Katholieke Vereniging voor Oecumene en samen met dr. R. de Reuver redactor van de bundel ‘Wij zijn ook katholiek’ (Heerenveen 2007). Hij is een van de oprichters van het Oecumenisch Forum voor Katholiciteit, dat in 2012 het Katholiek Appel publiceerde.

1. Een protestantse bisschop?

Veel protestanten denken dat het bisschopsambt iets is van rooms-katholieken. Zij vergeten dan dat ook anglicanen, lutheranen en methodisten bisschoppen kennen, evenals enkele gereformeerde kerken. In deze lezing wordt betoogd dat er goede argumenten voor het bisschopsambt zijn aan te voeren (pastoraal, ecclesiologisch, oecumenisch en missionair), zo zelfs, dat de Protestantse Kerk in Nederland er goed aan zou doen dit ambt in te voeren – maar dan wel in zijn vroeg-christelijke gestalte.

2. Roomsen en protestanten: word toch katholiek!

Wat zeggen we eigenlijk als we met het credo belijden dat de kerk katholiek is? Betekent dat hetzelfde als rooms-katholiek? Maar wat zijn protestanten dan? Katholiek zijn betekent dat zowel rooms-katholieken als protestanten opgenomen zijn in het wereldwijde web van gelovigen ‘van alle tijden en alle plaatsen’. Helaas ontbreek er in beide geloofstradities nogal wat aan dit brede besef van katholiciteit. Het wordt tijd dat zowel protestanten als rooms-katholieken katholiek leren geloven en denken. Daarom: roomsen en protestanten: word katholiek!

Klik hier om contact op te nemen met dr. J. Kronenburg.

Kath_Ver_Oecumene.png


Dr. Patrick Nullens

Patrick Nullens is hoogleraar Systematische Theologie en Ethiek aan de Evangelische Theologische Faculteit, Leuven. Naast hoogleraar is hij rector van deze faculteit. Tevens is hij medestichter van het Institute of Leadership and Ethics dat vooral werkzaam is onder zakenmensen, politici en beleidsmakers in de omgeving van Brussel. Naast zijn academische werkzaamheden is Patrick Nullens een veel gevraagde spreker op conferenties, mannendagen en in kerken.

Niveau, thema’s en doelgroepen
De lezingen van Patrick Nullens zijn theologisch van aard. De doelgroep zijn duidelijk volwassenen en gelovigen. Het niveau kan worden aangepast aan de doelgroep. De korte omschrijvingen moet aangeven of het thema aansluit bij de interesses van de doelgroep. Bij alle lezingen wordt beperkt gebruik gemaakt van multimedia (PowerPoint). Er wordt steeds naar een publicatie verwezen die de geïnteresseerde meer inzicht kan geven in de materie.  

1. De Bijbel als bron van ethische vernieuwing

De reformatie was een belangrijk wentelpunt wat betreft moreel gezag. Het was niet langer de kerk die op basis van Bijbel en traditie richting gaf aan het morele leven. De protestantse ethiek hanteert het ‘alleen de Schrift’ (sola Scriptura) principe en geeft het individu als interpretator grote verantwoordelijkheid. Is de boodschap van de reformatie ‘alleen de Schrift’ nog wel houdbaar en relevant? Heeft de reformatie ons uiteindelijk geleid tot een te ver doorgeslagen individualisme in de Christelijke ethiek? In deze lezing wordt nader ingegaan hoe men de Bijbel kan gebruiken in het hedendaagse ethische discours. Een blijvende worsteling met de Schrift als ‘onze tegenstander’ (Luther) bewerkt een dynamiek van vernieuwing en ethisch appèl.

Deze lezing is gebaseerd op Patrick Nullens’ publicatie: Verlangen naar het goede, bouwstenen voor een christelijke ethiek, Boekencentrum, 2006 – hoofdstuk 10, 11.

2. Evangelicalisme en de Europese reformatie

De reformatie bracht niet één nieuwe kerk voort, maar een veelheid van denominaties. De traditionele (historische) protestantse denominaties kijken soms wat vreemd op als het gaat om de nieuwkomers op het kerkelijke veld. De evangelische beweging wordt wereldwijd op 650 miljoen aanhangers geschat en hiermee is het de tweede grootste christelijke stroming na het Rooms-Katholicisme. De groei vindt vooral in de Derde Wereld plaats. De kerkelijke wereldkaart zal er in 2017 wel heel anders uitzien. De centra van het christendom zullen dan zijn Seoul, Beijing, Singapore, Bombay, Rio, Sao Paulo en Mexico City. Maar ook in Nederland heeft er een vergaande ‘evangelicalisering’ plaats. Is dit de oude protestantse boodschap in een nieuw jasje? Of is dit gewoonweg ongecontroleerde ‘Schwärmerei’? De lezing gaat dieper in op de theologie van de evangelische beweging en brengt die in verband brengen met de reformatie van de zestiende eeuw.

Deze lezing is gebaseerd op Patrick Nullens’ betrokkenheid bij het Evangelisch Documentatie Centrum in België en zijn rol als rector aan de Evangelische Theologische Faculteit. Verder wordt er in de nabije toekomst een artikel met dit onderwerp gepubliceerd in het Tijdschrift voor Theologie.

3. Kerkelijke verdeeldheid en de oecumene van het hart

De reformatie heeft een verdeelde kerk achtergelaten. Men schat het aantal denominaties op 33.000. De reformatoren waren niet altijd even vriendelijk voor elkaar. Maar nu, na de Verlichting, leven we in een tijd van pluralisme en tolerantie. Meer dan ooit is het belangrijk dat christenen zich verenigen en elkaar waarderen. Aan oecumene kan men op verschillende manieren doen. De evangelische beweging heeft meestal gekozen voor ‘de oecumene van het hart’. Is dit een vage slogan of zit hier meer achter? Aan de hand van de werken van de opwekkingsprediker John Wesley (1703-1791) tracht ik in deze lezing dieper in te gaan op de theologie van de oecumene van het hart. Verder wordt er ingegaan op de mogelijkheden en beperkingen van deze oecumenische methode.

Deze lezing is gebaseerd op een gepubliceerd artikel: ‘Een katholieke gezindheid: de houding van John Wesley tegenover de Roomsen als model voor een evangelische dialoog.’ in Soteria 25.3 – 2008.

4. Leiden als Christus, is dat mogelijk?

De reformatie werd bewerkt door krachtige leiders als Hus, Luther, Calvijn, Bucer, Zwingli e.a. De gedachte van het ‘priesterschap van alle gelovigen’ veroorzaakte een aardverschuiving in middeleeuwse kijk op kerkelijk leiderschap. In de Heidelbergse Catechismus wordt verteld dat iedere christen deelt in de drie ambten van Christus (Vr.31, 32). Aan de hand van het profetische, priesterlijke en Koninklijke ambt wordt christelijk leiderschap besproken. Het is verbluffend hoe actueel deze theologische gedachte uit de reformatie voor vandaag is. Deze lezing heeft twee opties: zij kan zich richten op kerkelijk leiderschap of het kan gaan over de rol van christelijke leiders in de samenleving (seculier leiderschap).

Deze lezing is gebaseerd op Patrick Nullens’ activiteiten in het Institute of Leadership and Ethics. Als publicatie verwijst Nullens naar ‘Het drievoudige ambt van Christus en geestelijk leiderschap in vrije kerken’ in P. Boersema, J. Hoek e.a. (ed.). Gezag in Beweging, 2009.

5. Dietrich Bonhoeffer en Christeljik leiderschap in de samenleving

Dietrich Bonhoeffer (1906-1945) wordt als een van de belangrijkste theologen uit de vorige eeuw gezien. Hij was een verzetstrijder tegen het Nazisme en kreeg hiervoor uiteindelijk de doodstraf. Deze lezing gaat vooral in op de bijdrage die Bonhoeffer levert op het terrein van christelijk leiderschap en de rol van de gelovige in een seculiere en pluralistische samenleving. Bonhoeffer maakt Luther relevant voor iedere gelovige die leeft in een seculiere context. Voor Bonhoeffer betekende het door Luther ingezette sluiten van de kloosters en het einde clerus als aparte klasse, het begin van een nieuwe
rol voor alle gelovigen in de wereld.

Deze lezing is gebaseerd op Patrick Nullens’ activiteiten in het Institute of Leadership and Ethics. Als publicatie verwijst hij naar: ‘Three theological paradigms for bridging the gap.’ in Johan Hegeman, Henk Jochemsen (eds.), Bridging the Gap: Connecting Christian faith and professional practice in a pluralistic society. Dordt College Press, 2010.

Klik hier om contact op te nemen met Patrick Nullens.

ETF_Leuven.png


Dr. Bernhard Reitsma

Dr. Bernhard Reitsma is bijzonder hoogleraar aan de Vrije Universiteit in Amsterdam, waar hij zich bezighoudt met de kerk in de context van de islam; verder is hij docent missiologie en projectleider centrum islam en multi-culturaliteit aan de CHE. Hij studeerde theologie in Kampen, Apeldoorn en Utrecht,promoveerde op een Bijbelstheologische studie (‘Geest en schepping’) aan de Universiteit Leiden bij Prof. Dr. A. van de Beek, werkte ruim 7 jaar in het Midden Oosten, in Libanon, als docent aan de NEST en het Baptisten seminarie, en als stafwerker voor IFES. Reitsma is getrouwd en heeft vier kinderen.

1. Luther, de islam en het christendom: lessen voor de 21e eeuw?

Dat Luther zich druk maakte over de Paus en de Roomse Kerk is bekend, maar hij maakte zich bij tijden in zijn geschriften even druk over de Ottomaanse islam. In deze lezing gaat het over wat Luther daarover schreef en wat wij daarvan kunnen leren in onze moderne context.

2. Meer lezingen van Bernhard Reitsma

Dr. Bernhard Reitsma houdt verschillende lezingen over het thema Reformatie, Islam en christendom. Mogelijke titels zijn:
1. De kerk als macht of minderheid. De strijd van de reformatie en het heden.
2. De reformatie en het welvaartsevangelie: De kerk als lijdende kerk
3. De islam als uitdaging aan de reformatie?
4. Islamitisch extremisme en het Oude Testament; wat is de vrucht van de reformatorische herontdekking van de schrift?
5. Arabische christenen, Israel en de God van de reformatie.

Er zijn verschillende uitwerkingen mogelijk:
1. De kerk als minderheid. Bijbels-theologische noties
2. Lijden als paradigma van de kerk. Bijbels-theologische noties.
3. De uitdaging van de islam: het hart van de reformatie (waarin daagt de islam de kerk nu precies uit: in het hart van het geloof, maar hoe? Dat ligt toch iets anders dan we soms vermoeden. Hoe komt het dat de islam het christelijk geloof zo structureel heeft misverstaan? De reformatie en de 80-jarige oorlog als moment van reflectie).
4. Uitgedaagd door het islamitisch extremisme: hoe lezen wij gewelddadige teksten uit het Oude Testament (eventueel als serie: inleiding en algemene lijnen, Jozua 6, Richteren 16 (zelfmoord van Simson). In het kader van de reformatie: sola scriptura, maar dan wel de gehele schrift.
5. Arabische christenen, Israel en de God van de reformatie.
6. Hoe hebben christenen in de geschiedenis over de islam gedacht.*
7. Een bijbels-theologische visie op de islam.*

* lijn met de reformatie is vooral de bijbel/de geschiedenis waar de reformatie uit voortkwam.

Klik hier om contact op te nemen met dr. Bernhard Reitsma.

VU.png


Rabbijn Lody B. van de Kamp

Rabbijn Lody B. van de Kamp (BEd.) publiceert in de landelijke media over Jodendom en Israel in het algemeen en over de verhouding Christendom en Jodendom in het bijzonder. Hij geeft lezingen en colleges, ook binnen het Protestants-christelijk en Reformatorisch onderwijs.

Jodendom, midden in de reformatie

De relatie tussen de oude Rooms-katholieke kerk en de Europees Joodse gemeenschap van voor de reformatie is eeuwenlang een heel moeizame geweest. Sinds het Christendom van Luther, Calvijn en andere hervormers is daar veel in veranderd. Dit, ondanks dat de houding van de vroegere hervormers nog duidelijk beïnvloed werd door de houding van de kerk tegenover de Joden. Vijf eeuwen later, in ieder geval in dit deel van Europa, plukken wij dan ook de vruchten van de reformatie. En ook de Katholieke kerk blijkt hier in te volgen. In dit opzicht kent de reformatie voor de Joodse gemeenschap haar zegeningen. Zegeningen vol met verassingen. Dit ondanks dat het met sommigen segmenten van het reformatorisch christendom een spannende maar niet minder uitdagende zoektocht blijkt. Deze lezing van rabbijn van de Kamp kent zowel historische als theologische aspecten welke beiden aan bod kunnen komen.

Klik hier om contact op te nemen met rabbijn Lody B. van de Kamp.


Dr. Anne Jaap van den Berg

Dr. Anne Jaap van den Berg is kerkhistoricus. Sinds 1999 is hij bibliothecaris van het Nederlands Bijbelgenootschap.

Bijbelvertalen door de eeuwen heen

Op het gebied van bijbelvertalen in de volkstaal heeft de Reformatie een belangrijke rol gespeeld. In 1522 verscheen van de hand van Luther het Nieuwe Testament in het Duits, dat een grote indruk maakte. Men had het gevoel alsof men nu het Nieuwe Testament las, zoals dat ook voor de apostelen geklonken moest hebben.

Onder Luthers invloed verschenen er ook nieuwe vertalingen in de Nederlanden. Sinds er in Nederland bijbelvertalingen verschenen, zijn er vele nieuwe gemaakt, waarvan slechts enkele in brede kring zijn geaccepteerd en gebruikt. Zo zijn aan protestantse zijde de zogenaamde Deux-Aesbijbel in de zestiende en zeventiende eeuw, de Statenvertaling van 1637 en de Nieuwe Vertaling van 1951 breed aanvaard geweest. Lange tijd hadden lutheranen en doopsgezinden hun eigen vertaling. De zogenaamde Moerentorfbijbel (1599) werd ruim drie eeuwen door rooms-katholieken gebruikt, totdat hij in de jaren dertig van de wintigste eeuw vervangen werd door de Petrus Canisiusvertaling.

Naast deze zeer bekende vertalingen verschenen er in de voorafgaande eeuwen vele andere, die, hoewel minder succesvol, dikwijls in kwalitatief opzicht niet voor de hier genoemde onderdeden.

De lezing geeft in grote lijnen een overzicht van de geschiedenis van bijbelvertalen in Nederland. Hoewel bij geen ander boek de gehechtheid aan de bekende vertaling zo groot was als bij de bijbel, komt toch duidelijk naar voren dat er telkens behoefte was de bijbel in verstaanbaar Nederlands te kunnen lezen. Het één en ander wordt toegelicht door een groot aantal illustraties.

Klik hier om contact op te nemen met dr. Anne Jaap van den Berg.

NBG.png


Dr. Frank van der Pol

Frank van der Pol was hoogleraar Kerkgeschiedenis en Symboliek aan de Theologische Universiteit in Kampen.

1. Melanchthon, portret van een bruggenbouwer

2. Melanchthon en spiritualiteit

3. (Post)Moderne Devotie

4. Luther en onze zoektocht naar zingeving

Klik hier om contact op te nemen met Frank van der Pol.

TUKampen.png


Dr. Wim van Vlastuin

Dr. Wim van Vlastuin, hoogleraar theologie en spiritualiteit van het gereformeerd protestantisme aan de VU en rector van het Hersteld Hervormd Seminarie.

Dr. Wim van Vlastuin verricht momenteel onderzoek naar christelijke spiritualiteit en kan spreken over:

  • christelijke spiritualiteit;
  • gemeenschap met Christus;
  • de theologie van Jonathan Edwards;
  • de theologie van Calvijn;
  • de geknechte wil bij Luther.

Klik hier om contact op te nemen met dr. Wim van Vlastuin.

VU.png


Dr. Harm Veldman

Dr. Harm Veldman (Zuidhorn, Groningen) is oud-docent geschiedenis en kerkhistoricus en publiceert regelmatig in de christelijke pers.

1. Reformatiegeschiedenis Stad en Lande van Groningen;
2. Biografische schetsen van alle ‘grote’ en ‘minder grote’ reformatoren in de Nederlanden en West-Europa.

Klik hier om contact op te nemen met dr. Harm Veldman. 


Dr. Peter-Ben Smit

Dr. Peter-Ben Smit (1979) is als universitair docent Nieuwe Testament verbonden aan de Vrije Universiteit Amsterdam en bekleedt de bijzondere leerstoel voor “Oude katholieke kerkstructuren” vanwege de St. Oud-Katholiek Seminarie aan de Universiteit Utrecht. Hij is priester en assisteert in de Oud-Katholiek parochie Amsterdam. Hij is gepromoveerd in de nieuwtestamentische wetenschap, gehabiliteerd in de kerkgeschiedenis en nogmaals gepromoveerd in de Anglicaanse theologie. Hij is beschikbaar als spreker over (onder meer) de volgende onderwerpen die een nauwe relatie hebben tot zijn lopende onderzoek.

1. Meer dan “het” avondmaal: maaltijden, gemeenschap, en theologie in het Nieuwe Testament

Het avondmaal is in theologie en praktijk van groot belang. Aandacht voor “het” avondmaal dient echter altijd de andere maaltijden van Jezus in het Nieuwe Testament mee te bedenken. Door zowel literair (op welke manier komen maaltijden in een bijbelboek voor) als ook historisch en sociaal-cultureel (wat voor maaltijden bestonden er in de eerste eeuw, wat was hun betekenis) naar maaltijden te kijken verschijnt “het” avondmaal in een nieuw licht. Smit publiceerde in 2008 een boek over de voorstelling van het rijk Gods als maalgemeenschap en een serie artikelen over verschillende maaltijden, hun literaire rol, en theologische betekenis in het Nieuwe Testament.

2. Traditie in het oecumenisch gesprek

Het thema “traditie” is van groot belang in het oecumenisch gesprek. Het vieren van 500 jaar protestantse reformatie – met haar nadruk op de Schrift – maakt de paradox “het is onze traditie geen traditie te hebben” bijzonder actueel. Tegelijkertijd is er de vraag of de oorspronkelijke betekenis van het woord ”traditie”, “doorgeven” niet herontdekt kan worden. In het oecumenisch gesprek is er in de 20ste eeuw veel gesproken over de verhouding Schrift-traditie, en Schrift, traditie, en gemeenschap, en, tenslotte: Schrift, traditie, gemeenschap en autoriteit. Nadenken over wat traditie is en hoe traditie functioneert is van centraal belang voor het oecumenisch gesprek en ook voor het ontwikkelen van het geloof en de identiteit van een gemeenschap vandaag de dag.

Smit promoveerde in 2011 op een studie over het traditiebegrip in de bilaterale dialogen van de Anglicaanse gemeenschap en wijdde zijn oratie in hetzelfde jaar aan het vraagstuk van de vorming van de nieuwtestamentische canon.

3. Canoniek en oecumenisch bijbellezen

De vraag van de rol van de canon in de bijbeluitleg is omstreden. “Klassieke” historisch-kritische exegese wil deze rol beperken, terwijl nieuwere “canonieke” benadering van de Schrift hem juist centraal stellen (waaronder theologen als Brevard Childs en Joseph Ratzinger). Cultuurwetenschappelijke benaderingen benadrukken de algemeen culturele betekenis en rol van canonvorming en verbinden dit met bijbelinterpretatie. Smit gaat in op de vraag wat er nu precies gezegd wordt wanneer het over een “canon” gaat en op de vraag of en, zo ja, wat er verandert wanneer een tekst als canonieke Schrift gelezen wordt. Deze discussie kent een parallel in de oecumenische discussie over bijbeluitleg en schrifthermeneutiek. Weten wat er gebeurt wanneer de Bijbel als canonieke tekst gelezen wordt is van groot belang voor het functioneren ervan in de gemeente en het gesprek over in de oecumene.

Smit publiceerde enige artikelen over canonieke en oecumenische hermeneutiek; een boek is in voorbereiding en het is gepland dat dit in de loop van 2014 zal verschijnen.

Klik hier om contact op te nemen met dr. Peter-Ben Smit.

VU.png