De ‘Luther-Bijbel’ van Groningen

Geplaatst: 9 mei 2019

Naar overzicht

De Universiteitsbibliotheek van Groningen heeft een ‘Luther-Bijbel’ in haar collectie. Het betreft een Bijbel uit 1527, bewerkt door Erasmus, waar onder anderen Luther aantekeningen in heeft gemaakt.

Eén van de waardevolste stukken uit de Bijzondere Collecties is de zogeheten ‘Luther-bijbel’. Deze titel is echter enigszins misleidend. In werkelijkheid betreft het een versie uit 1527 van het Nieuwe Testament, bewerkt door de beroemde humanistische geleerde Desiderius Erasmus (1466-1536). Voordat het boek in de Universiteitsbibliotheek terecht kwam, is het in vele handen geweest, waaronder die van Maarten Luther (1483-1546). In de kantlijnen van het boek heeft Luther verschillende aantekeningen achtergelaten waarin hij uithaalt naar Erasmus, omdat hij het oneens was met de vertalingen en interpretaties van Erasmus. Eén van deze kanttekeningen stelt kort maar krachtig: ‘du bist nicht from’ (‘jij bent niet vroom’), geschreven met brede zwarte letters. Deze aantekeningen van Luther maakten van dit niet zo bijzondere boek een boek dat één van de meest waardevolle stukken uit de Bijzondere Collecties van de Universiteitsbibliotheek is.

 

Luther-Bijbel

De kenmerkende kanttekening van Luther: ‘Du bist nicht from.’

 

Echter, voordat het in deze collectie terechtkwam maakte het een reis van honderden jaren, lang na de dood van zowel Erasmus als Luther. In 1555, kwam het boek nog in handen van de Groningse humanistische onderwijzer Regnerus Praedinius (1510-1559), die zijn karakteristiek humanistische kanttekeningen in rode inkt achterliet om Erasmus te verdedigen tegen Luthers felle aantijgingen. Na de dood van Praedinius, kwam het via nog vele omwegen terecht in de UB van Groningen in 1724. Het ontvangst van het boek toentertijd verliep onopgemerkt, zo blijkt uit het feit dat er geen aantekening van was gemaakt in de Syllabus.

Pas in 1883 kreeg het boek de titel van ‘Luther-bijbel’ in een artikel ter ere van Luthers vierhonderdste geboortedag. De vele handen waarin het zich heeft begeven en de lange reis die het heeft gemaakt, maken dit boek zo bijzonder.

 

U kunt de virtuele tentoonstelling hier bekijken.

Bekijk hier onze eigen virtuele tentoonstelling: Rare Reformation Relics.

Meld u aan voor de nieuwsbrief

Naam E-mail

* Vul a.u.b. de getoonde veiligheidscode in:

Kies welke nieuwsbrief u wilt ontvangen:



Deze website gebruikt analytische cookies om bezoekersstatistieken bij te houden.

Accepteren